Η Ιερά Μονή Αγάθωνος βρίσκεται σε μικρή απόσταση από την ιστορική Υπάτη, στις καταπράσινες πλαγιές της Οίτης, μέσα σε ένα τοπίο εξαιρετικής φυσικής ομορφιάς. Αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μοναστικά κέντρα της Στερεάς Ελλάδας και έναν τόπο με μακραίωνη πνευματική, ιστορική και πολιτιστική παρουσία.
Κεντρικό σημείο της Μονής είναι το επιβλητικό καθολικό αθωνικού τύπου, ένας σταυροειδής τρουλαίος, σύνθετος τετρακιόνιος ναός με τέσσερα ενσωματωμένα παρεκκλήσια. Ο ναός αγιογραφήθηκε από τα μέσα του 16ου έως τα τέλη του 17ου αιώνα. Παρότι σημαντικό μέρος των τοιχογραφιών καταστράφηκε από τη φθορά του χρόνου και την πυρπόληση της Μονής από τα στρατεύματα του Δράμαλη το 1822, όσα διασώζονται αποτελούν αξιόλογα δείγματα της μεταβυζαντινής εκκλησιαστικής τέχνης.
Σημαντική θέση στη λατρευτική ζωή της Μονής κατέχει η θαυματουργή εικόνα της Παναγίας της Αγάθωνος, η οποία αποτελεί διαχρονικά πόλο έλξης χιλιάδων προσκυνητών. Η Μονή φυλάσσει επίσης πολύτιμα εκκλησιαστικά κειμήλια, παλαιά χειρόγραφα, ιστορικά έγγραφα και ιερά λείψανα, μαρτυρίες της πλούσιας πνευματικής και ιστορικής της διαδρομής.
Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, ο Όσιος Αγάθωνας ασκήτευε αρχικά σε παλαιότερη μονή, η οποία καταστράφηκε από καθίζηση του εδάφους. Η εικόνα της Παναγίας χάθηκε και βρέθηκε αργότερα μέσα σε μια σπηλιά, κοντά στη σημερινή θέση της Μονής. Το γεγονός θεωρήθηκε θεϊκό σημείο και οδήγησε τον Όσιο στην ίδρυση της νέας μονής, κατά τον 14ο ή 15ο αιώνα. Μετά την κοίμησή του, οι μοναχοί έδωσαν στη μονή το όνομά του, τιμώντας τον ιδρυτή και πνευματικό τους πατέρα.
Η Ιερά Μονή Αγάθωνος διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο κατά την Ελληνική Επανάσταση του 1821, προσφέροντας καταφύγιο σε αγωνιστές και αμάχους, ενισχύοντας τον Αγώνα με κάθε δυνατό τρόπο και αποτελώντας σημαντικό κέντρο αντίστασης και εθνικής προσφοράς στη Ρούμελη.
Ιδιαίτερη ακτινοβολία προσέδωσε στη Μονή ο Όσιος Βησσαρίων ο Αγαθωνίτης (1908–1991), ο οποίος έζησε και διακόνησε επί δεκαετίες στην Ιερά Μονή Αγάθωνος. Διακρίθηκε για την ασκητική του ζωή, τη βαθιά πίστη, την αγάπη προς τον συνάνθρωπο και το πλούσιο φιλανθρωπικό του έργο. Μετά την κοίμησή του, το ιερό σκήνωμά του βρέθηκε άφθαρτο, γεγονός που ενίσχυσε την ευλάβεια των πιστών προς το πρόσωπό του. Το 2022 αναγράφηκε επισήμως στο Αγιολόγιο της Ορθόδοξης Εκκλησίας από το Οικουμενικό Πατριαρχείο και σήμερα το άφθαρτο σκήνωμά του φυλάσσεται στη Μονή, αποτελώντας σημαντικό προσκύνημα για χιλιάδες πιστούς από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Η Ιερά Μονή Αγάθωνος πανηγυρίζει στις 6 Αυγούστου, εορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, και στις 15 Αυγούστου, εορτή της Κοιμήσεως της Θεοτόκου. Ιδιαίτερη είναι και η προσέλευση των πιστών στις 22 Ιανουαρίου, ημέρα μνήμης του Οσίου Βησσαρίωνος του Αγαθωνίτη.
Σήμερα, η Ιερά Μονή Αγάθωνος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τόπους προσκυνήματος της Στερεάς Ελλάδας και έναν ζωντανό φάρο της ορθόδοξης πνευματικής παράδοσης. Η μακραίωνη ιστορία της, η ανεκτίμητη θρησκευτική και πολιτιστική της κληρονομιά και η σύνδεσή της με τον Όσιο Βησσαρίωνα, σε συνδυασμό με το μοναδικό φυσικό περιβάλλον της Οίτης, συνθέτουν έναν προορισμό που προσφέρει στον επισκέπτη μια αυθεντική εμπειρία πίστης, ιστορίας και γαλήνης.
